Een klaagzang van donkere bastonen

 

De tweede helft van ‘Honderd’ gaat beginnen. U mag ook b-kant zeggen. Ooit was er een groep die The Other Half heette. Die roepnaam is ook toegelaten.
 
image
 

U heeft ook nog een overzicht te goed van de oktoberplaten, en dat zijn die van 70 tot en met 51:

70. Neil Young and Crazy Horse ‘Sleeps with angels’ – 1994
69. Boudewijn de Groot ‘Hoe sterk is de eenzame fietser’ – 1973
68. Ramones ‘Ramones’ – 1976
67. Prml Scrm ‘Xtrmntr’ – 2000
66. Oswald von Wolkenstein ‘Songs of myself’ – (1377-1445)
65. Eric B. and Rakim ‘Alle 13 goed’ – 1986-1992
64. Fucked Up ‘David comes to life’ – 2011
63. The Jesus And Mary Chain ‘Psychocandy’ – 1985
62. Dirty Projectors ‘Swing Lo Magellan’ – 2012
61. Soundgarden ‘Superunknown’ – 1994
60. Béla Bartók ‘Muziek voor Snaarinstrumenten, Slagwerk en Celesta’ – 1936
59. Einstürzende Neubauten ‘Haus der Lüge’ – 1989
58. The xx ‘XX’ – 2009
57. Franz Schubert ‘Die schöne Müllerin’ – 1823
56. Madou ‘Madou’ – 1982
55. Björk ‘Post’ – 1995
54. Bob Dylan ‘Bringing it all back home’ – 1965
53. Sun Ra ‘The singles’ – 1954-1982
52. John Adams ‘On the transmigration of souls’ – 2002
51. Eminem ‘The Marshall Mathers LP’ – 2000

Zo. Back to business:

 
image
 
Henryk Górecki
Symphony No. 3
1976

 

Ik gaf al een overzicht van de mij bekende Poolse componisten wier naam op ‘recki’ eindigt: Krysztof Penderecki en Henryk Górecki.

Pendereckis muziek zou u via Hollywood kunnen kennen. Welk Hollywood dat precies is, dat kan u hier lezen.

Om Henryk Górecki te kennen hoeft u evenmin de Poolse avant-garde op de voet te volgen. Góreckis 3e symfonie schopte het in 1992 tot de zesde plaats in de Britse hitparade.

Er zijn massa’s echo’s te vinden in de gewone wereld: ‘Górecki’ van Lamb wordt gedragen door een sample die je al van even ver ziet staan als die van ‘Under pressure’ van Queen en Bowie in ‘Ice ice baby’ van Vanilla Ice. Ook leuk: als in de tv-serie ‘Quiz me quick’ de analfabete popkenner van een coach zijn horizon moet verruimen, krijgt hij Chet Baker, de cellosuites van Bach en Góreckis 3e aangereikt.

In een oud artikel op de website van de Britse krant The Guardian wordt een overzicht gegeven van de meest opdringerige en bombastische filmsoundtracks. ‘Fearless’ van Peter Weir is erbij. Man overleeft vliegtuigcrash, heeft een trauma en herinnert zich aan het einde ternauwernood wat er gebeurd is: minutenlang zien we het vliegtuig neerstorten op de tonen van Górecki 3; is inderdaad aan de belachelijke kant.
 

 

Voor de auteur van het artikel is het een uitgelezen kans om met zijn toch al in vitriool gedoopte pen Góreckis ‘ergerlijk repetitieve onding’ naar de tweedehandswinkel te schrijven: ‘Sounds like it was composed in the 12th century for people who wish they were still living in the 11th, when composers still knew how to bang out a tune you could hum’. Moet mogen, zeker in een krant die om het goed te maken in 2010 – Góreckis sterfjaar – een In Memoriam schreef ter grootte van drie nokvolle A4’s. In onze Vlaamse kwaliteitsmedia: een twitterkort persbericht.

De muziek dan. In minuut 1 is er bijna niets. De eerste klaagzang welt op uit donkere bastonen, gaat gestaag omhoog en waaiert breed uit, tot aan de 13e minuut een piano als een klok klinkt. De sopraan zingt eerst nog schuchter, maar ter hoogte van moja nadzieja miła (‘mijn gekoesterde hoop’) bereikt ze alleen ogenschijnlijk de climax van dit deel, ze geeft gewoon de estafettestok door aan het orkest dat nu duidelijk 60 strijkers sterk is en dat als een heftige wind alle andere wereldgeluiden smoort (toch als je zo veel burengerucht maakt als ik nu).

Deel 1 blijkt ook afgekeken van een folkdeun uit het Tatra-gebergte. Gorécki gooit de melodie in een canon. Veel meer gebeurt er hieronder 27 minuten lang niet.

 

 

Een hype, werd hier en daar gezegd toen sopraan Dawn Upshaw met de London Sinfonietta onder leiding van David Zinman een hit te pakken had met deze al bij al dorre muziek, die vol overlappende melodieën zit die aan kerk- en volksmuziek doen denken, die het in deel 1 heeft over de moeder van de dode Jezus en in deel 2 over de laatste 3 zinnen die een 17-jarig meisje in een Gestapocel in Kazopane op de muren kraste.
 

 

Deel 3, over een moeder die haar zoon verloor tijdens een van de Silezische opstanden in de jaren 20, wordt op youtube veel minder aangeklikt dan deel 2 , maar het derde deel twijfelt op een gelijkaardige en overweldigende manier tussen lento en lentissimo. De muzikale referentie die ik totaal niet kende is Karol Szymanowski, een man die nóg trager en nóg tijdlozer componeerde.

Een hype was deze symfonie inderdaad, maar dan één die er kwam tot verbazing van de kunstenaar. Henryk Górecki bouwde bijna 20(!) jaar nadat hij de 3e symfonie had geschreven tot zijn verrassing plots bruggen tussen modern klassiek, een groot publiek en filmregisseurs (goeie én slechte) die een soundtrack nodig hadden waarop stond: ‘Groot verdriet’. Daarna probeerde de man gewoon verder te leven als kluizenaar; odludek in het Pools.

In 2013 stijgt Henryk Górecki naar een 20e plaats in Klara’s Top 100.